Gå til innhald
Inngangspartiet i stortingsbygningen. Kong Haakon VIII og kronprinsessen er på vei inn i Stortinget og hilser på stortingsrepresentantene som står klare for å ta dem imot.
Kong Haakon VIII og kronprinsesse Ingrid Alexandra på veg inn i Stortinget. Her helsar dei på nokre av stortingsrepresentantane.
Foto: Morten Brakestad / Stortinget

Eit konstitusjonelt monarki

Korleis kan Noreg vere både eit demokrati og eit monarki, og kva rolle speler Grunnlova?
  • 5.-7.
  • video
  • oppgåve
  • 90 Min
  • 5.–7.

Lærarrettleiing

Videoen og teksten gir elevane ein introduksjon til temaet konstitusjonelt monarki

Om opplegget

Videoen og teksten går gjennom omgrepa "demokrati", "monarki" og "konstitusjon". Det er tilhøyrande oppgåver der målet er repetisjon og fordjuping i tematikken.

Førebuingar

Den andre oppgåva, "Oppgåve: Lag ein plakat", krev materiale til å lage plakatar. Dette kan vere større ark, utklipp, fargestiftar og annan pynt.

Gjennomføring og tidsbruk

Start med å vise videoen. Deretter kan elevane lese teksten åleine eller i fellesskap. Ved gjennomføring av begge oppgåvene er eigna tidsbruk to skuletimar.

Spel: Ordforklaring 

I denne oppgåva skal elevane vere i grupper på fire. Dette kan du løyse ved å slå saman læringspar, eller ved å dele inn i grupper på førehand. I gjennomføringa av spelet er elevane avhengig av ei stoppeklokke. Du kan gjennomføre rundane i fellesskap, der alle gruppene følgjer same stoppeklokke, eller la gruppene ha ei stoppeklokke kvar. Talet på rundar kan setjast på førehand og bør tilpassast klassen. Du må gjerne leggje til fleire ord tilknytte tematikken.

Oppgåve: Lag ein plakat 

Oppgåva kan gjennomførast åleine eller i læringspar. Elevane vil trenge ein PC eller eit nettbrett for å finne svara på spørsmåla. Vi tilrår at du førebur ei liste med land og at elevane trekkjer eitt land kvar. På denne måten vil alle få ulike land å utforske.  

Du kan utvide oppgåva ved å leggje opp til ein presentasjon av plakaten for resten av klassen. Dette kan krevje ekstra tid utover det som er tidsestimatet. Bruk gjerne oppgåva for å diskutere forskjellane og likskapane mellom landa, og kva riksvåpenet fortel om styreforma (til dømes at monarki i Europa ofte blir symboliserte med ei løve).

Film: Er Noreg både eit demokrati og eit monarki?

Et todelt bilde: til venstre ses et møte i stortingssalen, til høyre er kongen i stortingssalen.
play-button

Folka bestemmer

I eit demokrati er det folket som bestemmer.

I Grunnlova står det at folket vel representantar som skal sitje på Stortinget og bestemme på vegner av oss alle. Det er derfor vi har stortingsval.

En valgurne mot rød bakgrunn. En hånd putter en stemmeseddel oppi.
Alle som har stemmerett kan stemme i stortingsvalet.
Foto: Stortinget
Stortingsrepresentanter sitter på plassene sine i stortingssalen.
Til saman vel vi 169 stortingsrepresentantar.
Foto: Stortinget

Alle som har stemmerett, kan stemme på det partiet dei er mest samde med. Til saman vel vi 169 stortingsrepresentantar.

Det er stortingsrepresentantane som vedtek lover og bestemmer korleis dei felles pengane våre skal brukast.

Regjeringa styrer

I demokratiet vårt er det regjeringa som styrer landet. Jobben i regjeringa er å gjennomføre det Stortinget har bestemt.

Regjeringen til Jonas Gahr Støre. Statsministeren står i midten og rundt han står 18 statsråder.
Statsminister Jonas Gahr Støre og regjeringa.
Foto: Torbjørn Kjosvold

Etter stortingsvalet blir det danna ei regjering. Eitt eller fleire parti kan samarbeide og danne regjering saman.

Men kva parti får sitje i regjeringa? Det kjem an på kor mange representantar partia fekk i stortingsvalet, og kva parti som vil samarbeide. Leiaren for det største partiet i regjeringa blir vanlegvis statsminister.

En kvinne og en mann står på hver sin talerstol i stortingssalen.
Statsministeren er ofte i Stortinget.
Foto: Stortinget

Kongen er statsoverhovudet

Eit monarki har anten ein konge eller ei dronning som statsoverhovud.

Kong Haakon VIII er statsoverhovudet i Noreg. Det betyr at han er den øvste representanten i landet. Men det er ikkje kongen som bestemmer i landet. Kva kongen skal gjere, er bestemd i Grunnlova.

Daværende kronprins Haakon og kronprinsesse Mette Marit på slottet. Rundt dem står utøvere fra Paralympics i 2026.
Utøvarar frå Paralympics 2026 besøkjer dei kongelege på slottet.
Foto: Ola Vatn, Det kongelige hoff
Kongefamilien og dronning Sonja står på slottsbalkongen. Det norske flagget er heist fra balkongen og de kongelige vinker til folkehavet på slottsplassen.
Dei kongelege vinkar til folket etter gravferda til kong Harald.
Foto: Ola Vatn / Øivind Möller Bakken, Det kongelige hoff

Som representant for Noreg reiser kongen rundt i Noreg og verda og tek imot besøk her heime.  

Kvar fredag er regjeringa hos kongen på eit møte om heiter «Kongen i statsråd». Her skriv Kongen og statsministeren under på lovene som Stortinget har vedteke.

Kongen i statsråd på slottet. Kong Haakon VIII og kronprinsessen sitter ved enden av bordet. Langs langsidene sitter statsministeren og hans regjering.
Slik ser det ut når det er Kongen i statsråd på slottet.
Foto: Heiko Junge / NTB / pressebilde

Noreg er eit konstitusjonelt monarki 

Konstitusjon er eit anna ord for grunnlov.

Eit konstitusjonelt monarki er eit land der rolla til kongen eller dronninga og oppgåver er bestemde av ei grunnlov.

Gammelt dokument med gotisk skrift. Ligger oppslått på et bord med rød duk.
Grunnlova av 17. mai 1814. På første side står det at Noreg er eit "kongerike".
Foto: Stortinget

I Grunnlova står dei viktigaste reglane for korleis landet skal styrast og kva rettar vi alle har.

Spel: Ordforklaring

Spel saman i grupper på fire:

Skriv orda nedst på kvar sin lapp og brett lappane saman. 

De speler to og to på lag. Éin trekkjer eit ord og skal forklare det for den andre utan å seie ordet. Den andre skal prøve å gjette ordet.

De får eitt poeng for kvart ord som er gjetta rett. Kvar runde varer i 60 sekund.

Om den som forklarer gir opp, kan dei seie "pass" og trekkje eit nytt ord. Dette gir eitt minuspoeng.

Laget med flest poeng til slutt vinn.

Ord til lappar:

monarki, demokrati, grunnlov, statsoverhovud, lover, stemmerett, representant, land, regjering, Stortinget, val, pengar

1 / 2
Grunnloven med signatur av Christie og Meltzer.
Foto: Stortinget
Oppdatert 8. okt. 2026

Relatert innhald